Portfolio: Nieuwsberichten

Onderzoeker Victoria de Leeuw wil met gekweekte muizenhersentjes proefdieronderzoek overbodig maken

30 augustus 2018

Victoria de Leeuw heeft één missie: proefdieronderzoek overbodig maken. In haar studententijd deed Victoria de Leeuw ooit hersenonderzoek bij labmuizen. Terwijl de beestjes nog leefden werd hun bloed vervangen met paraffine. Als promovenda bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en bij de Universiteit Utrecht werkt ze nu aan de ontwikkeling van proefdiervrije onderzoeksmethodes.

Kweken
De Leeuw analyseert de effecten van medicijnen en gevaarlijke stoffen op ontwikkelende embryohersenen. Hiervoor zijn hersencellen nodig. Deze maakt De Leeuw uit stamcellen. Hierdoor hoeft ze geen proefdieren te doden. De Leeuw pipetteert soms hele dagen roze druppeltjes in glazen schaaltjes. Elk van deze roze druppeltjes bevat ongeveer 750 muizenstamcellen en verschillende eiwitten, vitamines en supplementen die ervoor zorgen dat het DNA zó wordt afgelezen, dat de cellen zich ontwikkelen tot hersencellen.

Twee weken later controleert De Leeuw of het gelukt is hersencellen te kweken. De cellen hebben dan twee weken zitten broeien in een warmtekast. De gekweekte cellen kunnen alleen als model dienen als ze vergelijkbaar reageren op schadelijke stoffen als echte embryo’s. Om dat te testen bekijkt de Leeuw wat er met de kweekcellen gebeurt als ze worden blootgesteld aan medicijnen en schadelijke stoffen.

De verschillende batches hersencellen krijgen in de warmtekast een behandeling met een medicijn of schadelijke stof. De resultaten hiervan worden gebruik om een computermodel te voeden. Dit computermodel moet op een gegeven moment, samen met tests op gekweekte cellen, in staat zijn om te kunnen voorspellen wat er gebeurt als je een stof aan een mens zou toedienen.

Toekomst
De Leeuw vind dat een toekomst zonder proefdieren best mogelijk is. “We gaan in ieder geval een heel eind komen. De komst van supercomputers zal helpen om ingewikkelde modellen te bouwen. Bovendien is de mogelijkheid om menselijke organen te kweken uit stamcellen niet ver weg.”

Peter Hordijk, wetenschappelijk directeur van het proefdierencentrum van de VU, betwijfelt of fundamenteel onderzoek ooit compleet proefdiervrij zal zijn; een klompje cellen kan immers nooit de oneindige complexiteit van een mens nabootsen. Toch vindt Hordijk de toepassingen van proefdiervrije modellen veelbelovend.

Bron: De Volkskrant