Portfolio: Nieuwsberichten

Online register vastleggen preklinische dierproeven voor geneesmiddelen

9 juli 2018

Het Radboudumc Nijmegen, het UMC Utrecht en het Netherlands Heart Institute hebben een website geopend met een register waar wetenschappers uit de hele wereld hun dierexperimentele studies vooraf (en na de studie de resultaten ervan) kunnen vastleggen. Aanleiding voor dit initiatief zijn de uitkomsten van een Systematic Review (uitgebreid literatuuronderzoek) van deze drie instellingen. De onderzoekers concluderen onder meer dat gegevens over dierproeven die zijn uitgevoerd voor onderzoeken die geen resultaten opleverden, nauwelijks openbaar worden gemaakt. De gegevens hebben betrekking op dierstudies met nieuwe medicijnen voordat deze bij mensen worden onderzocht.

De conclusies trokken de afgelopen week veel aandacht in de media. Hoewel de onderzoekers hun conclusies met de nodige nuance naar buiten brachten, ontbrak diezelfde nuance in de berichtgeving van sommige media. Voor Otto Boerman, hoofd van het Centraal Dierenlaboratorium van het Radboudumc, één van de initiatiefnemers, reden om te reageren. “Zonder dierproeven kunnen we geen medicijnen ontwikkelen,“ zegt hij in een interview met VOX. “Dan zouden we van het testen van een stof in een reageerbuis meteen moeten overstappen op het testen op patiënten, in plaats van eerst op dieren. Daar kleven teveel risico’s aan.”

Registratie is nu vrijblijvend. Coalitiepartijen D66, CDA en ChristenUnie in de Tweede Kamer riepen het kabinet eind vorige maand op registratie verplicht te stellen. Boerman vindt verplichte registratie belangrijk om ervoor te zorgen dat er geen dubbel werk wordt gedaan en dierproeven onnodig worden herhaald. Hij is voorstander van verplichte registratie in heel Europa. Dat is nu nog niet het geval. Bij klinische geneesmiddelenstudies met mensen is registratie succesvol gebleken. Publiceren in een wetenschappelijk tijdschrift is pas mogelijk als een experiment is geregistreerd. Dat blijkt een goede stok achter de deur.

Eind 2016 hebben onderzoekers tijdens een internationaal symposium van het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) het belang van Synthesis of Evidence onderschreven. Synthesis of Evidence wil zeggen dat eerst een uitgebreide analyse van de hypothese in de literatuur moet worden gedaan. Bovendien moeten de resultaten hiervan worden vastgelegd in een openbare database.

Synthesis of Evidence is een nieuwe stap in de verdere ontwikkeling van methodieken om dierproeven te verminderen en te verfijnen en uiteindelijk te vervangen. Ook Instanties voor Dierenwelzijn (IvD’s) en de Dierexperimentencommissies (DEC’s) nemen Synhesis of Evidence mee in hun beoordelingen. Gezamenlijk worden dus stappen gezet.

Bovendien zetten nationale en Europese onderzoeksorganisaties van de overheid, die subsidies voor onderzoek verstrekken, in op het delen van onderzoeksgegevens en -materialen. Dat is geen eenvoudig proces vanwege de complexiteit van de data, de noodzaak om databases met elkaar te laten communiceren, de bescherming van intellectueel eigendom en het voorkomen van misbruik, bijvoorbeeld door ‘selectief shoppen’.