De vaste Kamercommissie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) hield op 30 september een rondetafelgesprek over proefdiergebruik in (bio)medisch onderzoek en de ontwikkeling van alternatieven voor dierproeven. Het gesprek was informatief, in voorbereiding op het commissiedebat ‘Dieren buiten de veehouderij en dierproeven’, gepland op 15 oktober. Experts uit de wetenschap, het veld van proefdiervrije innovaties en maatschappelijke organisaties gingen in gesprek met de Kamerleden, Van der Plas (BBB), Vellinga-Beemsterboer (D66), Den Hollander (VVD), Lohman (CDA), Kostić (PvdD) en Bromet (PRO).
Tien jaar nieuwe onderzoeksmethoden zonder proefdieren
De aanwezigen blikten terug op de ontwikkeling van onderzoek zonder proefdieren in de afgelopen tien jaar. Er zijn nieuwe methoden ontwikkeld, bijvoorbeeld met menselijk weefsel en data. Daarmee kunnen onderzoekers sommige vragen nu zonder proefdieren beantwoorden. Volgens de experts zijn deze methoden veelbelovend, maar nog niet geschikt voor elk soort onderzoek. Sommige processen in het lichaam zijn moeilijk na te bootsen. Denk aan de werking van het afweersysteem, de uitzaaiing van kanker en de biologie van gedrag en leervermogen. Voor experimenteel onderzoek naar deze ingewikkelde processen zijn dierproeven nodig.
Vermindering
Het aantal dierproeven voor biomedisch onderzoek is de afgelopen jaren fors verminderd en de vraag is hoe dat verder kan gaan, en wat daarvoor nodig is. Nog verder gaande regelgeving lost dat niet op, nu al is voorzien in ethische beoordeling vooraf, en goede omstandigheden voor de dieren. Een dierproef is niet toegestaan als er een geschikte andere onderzoeksmethode beschikbaar is. Tegelijkertijd werd benadrukt dat veel medisch onderzoek in internationaal verband wordt uitgevoerd. Het is belangrijk dat Nederland internationaal meetelt bij de ontwikkeling van nieuwe kennis en producten zoals medicijnen.
Ontwikkeling en validatie van NAMs
Een belangrijk gespreksonderwerp was de ontwikkeling van zogenoemde NAMs (New Approach Methodologies of Non-Animal Methods), een verzamelnaam voor innovatieve onderzoeksmethoden zonder gebruik van proefdieren. Verschillende sprekers benadrukten dat deze methoden pas breed kunnen worden toegepast wanneer voldoende is aangetoond dat de resultaten betrouwbaar, reproduceerbaar en wetenschappelijk relevant zijn. Voor sommige toepassingen, bijvoorbeeld onderzoek naar specifieke weefsels zoals de huid, bestaan al veel mogelijkheden. Voor andere onderzoeksvragen is naar verwachting een combinatie van verschillende gevalideerde methoden nodig om de werking van een levend lichaam na te bootsen, en dergelijke combinaties van methoden zijn nog niet beschikbaar.
De 3 V’s
De deelnemers streven allemaal naar de 3V’s: dierproeven waar mogelijk vervangen, verminderen en verfijnen. Nieuwe technologie en veranderingen in de samenleving (zoals de ontwikkeling en toelating van medicijnen) kunnen het aantal dierproeven verminderen. Ondertussen is het belangrijk om te investeren in verfijning van dierproeven, naast het ontwikkelen en valideren van nieuwe methoden zonder proefdieren.
Voor niet-biomedisch onderzoek, dus niet voor de preventie en behandeling van ziekten bij de mens, ligt het ingewikkelder. Als het gaat om gezondheid en welzijn van dieren en het behoud van diersoorten en ecosystemen, staan dieren juist centraal.
Meer informatie
Meer informatie over het rondetafelgesprek, de ingediende position papers van de sprekers en de volledige videoregistratie is beschikbaar via de website van de Tweede Kamer.
De Stichting Informatie Dierproeven verzorgt toegankelijke en feitelijke informatie over dierproeven en bemiddelt voor contacten van de media.