Portfolio: Hoofdgroepen

Nederland van koploper naar voorloper in proefdiervrije innovatie

13 december 2018

Stilletjes heeft minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de ambitieuze doelstelling afgezwakt om dierproeven grotendeels te vervangen. De bewindsvrouw wil dat Nederland in 2025 niet langer koploper, maar voorloper is op het gebied van proefdiervrije innovaties. Dat is de conclusie van Animal Rights, die deze opmerkelijke koerswijziging van het Ministerie leest uit een verslag van het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad). Dit meldt animalstoday.nl.

Campagneleider Robert Molenaar van Animal Rights is teleurgesteld over de terugtrekkende beweging van minister Schouten: “Dierproeven vervangen kost veel geld en dat heeft de minister er niet voor over.” Na lezing van het verslag heeft Molenaar een gesprek gehad met een senior adviseur van het NCad, die de afgezwakte koers bevestigde. Er staat tevens in het verslag dat er is “besloten om het jaartal 2025 minder strikt te definiëren, maar zonder de indruk te wekken dat de ambitie verwatert.”

Precies twee jaar geleden, in december 2016, kwam een advies van het NCad uit, waarin de ambitie wordt uitgesproken dat Nederland in 2025 koploper is op het gebied van proefdiervrije technieken. Bovendien moet tegen die tijd het gebruik van proefdieren zijn uitgefaseerd voor het veiligheidsonderzoek van chemische stoffen, voedselingrediënten, bestrijdingsmiddelen en (dier)geneesmiddelen en batchcontroles voor de vrijgave van biologische producten.

De koerswijziging van minister Schouten roept de volgende vragen op:

  • Het streven om proefdieronderzoek te vervangen door proefdiervrije technieken blijft onverminderd van kracht. Wat verandert er wezenlijk door deze koerswijziging?
  • Wat is de reden van de aanpassing?
  • Ziet de minister minder mogelijkheden dan haar voorganger op dit dossier om het oorspronkelijke doel te halen?
  • Wil/kan de minister de benodigde financiële middelen niet vrijmaken?
  • Zoekt de minister een betere aansluiting met het buitenland omdat daar de aanvankelijke ambitie niet werd begrepen?
  • Kan Nederland nu beter samenwerken met het buitenland?

Hieronder hebben we uit de vergaderverslagen van het NCad de meldingen samengevat die gaan over de ambities van Nederland in de Transitie Proefdiervrije Innovatie (TPI).

Mei 2018: stand van zaken TPI

De voorzitter geeft een toelichting op de laatst bijgewoonde kerngroep. Daarin werd medegedeeld dat ook andere ministeries het gedachtengoed van TPI omarmen. Wel willen zij dat op hun eigen manier vormgeven en financieren. De ambitie van het Ministerie van LNV om in 2025 internationaal koploper te zijn op het gebied van proefdiervrije innovaties, is aangepast naar de ambitie om als Nederland voorloper te zijn. Ook heeft de kerngroep besloten het jaartal 2025 minder strikt te definiëren, maar zonder de indruk te wekken dat de ambitie verwatert. De NCad-leden willen hierover in de volgende vergadering doorpraten, na lezing van de relevante stukken.

Juli 2018: voortgang TPI-initiatief

De voorzitter leidt het onderwerp in en geeft aan hoe de huidige minister de ontwikkelingen die de voormalige staatssecretaris van het transitieadvies ter hand nam, verder heeft vormgegeven. In de discussie brengen NCad-leden verschillende punten naar voren die het TPI-proces kunnen versnellen. Zo moet het niet gaan over het veld, maar moet juist samen met het veld worden gewerkt aan het creëren van draagvlak voor TPI. Het zou nuttig zijn om de minister elk kwartaal een voortgangsrapportage voor te leggen, die zich niet beperkt tot TPI. Ook wordt het belang van een communicatielijn met politici en maatschappij onderstreept. Op die manier kunnen betrokken partijen het speelveld ten aanzien van het gebruik van dierproeven en TPI in de juiste context plaatsen. Afgesproken wordt om voorafgaand aan het eerstvolgende gesprek met de minister een concept-voortgangsrapportage op te stellen met daarin een evaluatie van TPI, inclusief knelpunten en kansen.

September 2018: stand van zaken TPI

Voor het gesprek met de minister van LNV, waarvoor nog geen datum bekend is, heeft het NCad een overzicht opgesteld van de werkzaamheden die het tot nu toe heeft verricht. Het NCad wil de minister elk kwartaal rapporteren over zijn werkzaamheden, met speciale focus op de bevindingen ten aanzien van TPI. Daarin zullen de volgende aspecten aan de orde komen: waar staan we nu, waar komen we vandaan, waar zien we nog hiaten en wat kan het NCad toevoegen. De voorzitter heeft inmiddels een gesprek gehad met de opdrachtgever, de directeur van de directie Dierlijke Agroketens en Dierenwelzijn (DAD) van het ministerie. Daar heeft hij een aantal zaken geadresseerd waaronder de rol van het NCad binnen het programma Transitie Proefdiervrije Innovatie en de manier waarop het NCad daarmee wil omgaan. Ook de implementatie van de adviezen komt ter sprake. Gesprekken met zowel de Directeur-Generaal Agro en Natuur van het Ministerie van LNV als met de directeur van directie DAD zullen regelmatig plaatsvinden.

Oktober 2018: stand van zaken TPI

De voorzitter en twee medewerkers van het NCad namen deel aan de verdiepingssessie van TPI die op 13 september plaatsvond. Voor de sessie waren zowel het transitieteam als de kerngroep uitgenodigd. Vanuit het NCad wordt een aantal vragen gesteld over onder meer de resources van TPI en de betekenis van TPI voor innovatieve initiatieven. Verder wordt besloten dat de kerngroep in december de rol bespreekt die de voorzitter van het NCad inneemt in TPI. De voorzitter van het NCad doet verslag van het voortgangsgesprek dat hij had met Wiebe Bijker, voorzitter van de KNAW-commissie die verantwoordelijk is voor het opstellen van het streefbeeld voor proefdiervrije innovatie in het fundamenteel onderzoek gericht op het zenuwstelsel. De betrokken commissie legt een concept voor aan experts buiten de commissie en hoopt begin volgend jaar een eindrapport te presenteren.