Wat is een dierproef?

3 juni 2016

Een dierproef is een experiment met levende gewervelde dieren die daarbij ongerief ondervinden. Met ongerief bedoelen we niet alleen pijn, maar ook stress, alleen zijn, angst en ziekte.

Waarom doen we dierproeven?

De belangrijkste reden voor dierproeven is: de gezondheid van mens en dier. Dierproeven leren ons hoe ons lichaam en dat van dieren precies werkt. We testen zo de veiligheid van nieuwe medicijnen en behandelmethoden. En de veiligheid van voedingsmiddelen en huishoudelijke producten.

Wat hebben we geleerd van dierproeven?

Dankzij dierproeven is veel kennis over ons eigen lichaam en dat van dieren verkregen. Met deze kennis zijn onder meer medicijnen en vaccins ontwikkeld tegen ziekten. Sommige ziekten zijn hierdoor in Nederland zelfs helemaal verdwenen.

Hoe denken jullie over dierproeven?

De Stichting Informatie Dierproeven is geen voorstander van dierproeven. Niemand is dat eigenlijk. Zelfs onderzoekers niet. Wij zien dierproeven als een noodzakelijk kwaad. Tenminste, zolang er geen alternatieven voorhanden zijn die dierproeven volledig kunnen vervangen.

Wat is een proefdier?

In Nederland zijn er vier soorten proefdieren. In 2014 was de verdeling als volgt:
– gewone gewervelde dieren die speciaal gefokt zijn (72,2%)
– genetisch gemodificeerde dieren (23,4%)
– dieren die in het wild leven maar bestudeerd worden in hun eigen omgeving (3,5%)
– dieren die in het wild leven maar onderzocht worden in het laboratorium (0,9%)

Waar komen proefdieren vandaan?

In Nederland mogen alleen proeven worden gedaan met speciaal gefokte laboratoriumdieren. Sommige laboratoria fokken de proefdieren zelf, andere kopen ze bij gespecialiseerde fokbedrijven (in het buitenland) of verkrijgen de dieren via collega-onderzoekers.

Welk dier wordt het meest gebruikt voor proeven?

In 2014 zijn proeven gedaan met 563.769 proefdieren. De top 5 van de meest gebruikte dieren is:
– Muizen (277.505)
– Ratten (99.125)
– Kippen (85.675)
– Vissen (32.379)
– Andere vogels dan kippen (17.307)

Welk dier wordt het minst gebruikt voor proeven?

In 2014 zijn proeven gedaan met 563.769 proefdieren. De top 5 van de minst gebruikte dieren is:
– Resusapen (143)
– Klauwaapjes (77)
– Mongoolse gerbils (68)
– Andere zoogdieren (24)
– Java-apen (18)

Lijden proefdieren pijn?

In Nederland spreken we bij dierproeven niet over pijn, maar over ‘aantasting van dierenwelzijn’. Daarmee bedoelen we niet alleen pijn, maar ook stress, alleen-zijn, angst of ziekte. Er zijn vier categorieën aantasting van dierenwelzijn: terminaal onder anesthesie (laten inslapen), licht, matig, ernstig en ernstig overschrijdend.  In 2014 hadden 95,17% van de proefdieren last van lichte tot matige aantasting van dierenwelzijn. 2,7% ondervond ernstige aantasting van dierenwelzijn. 2,13% viel in de categorie terminaal onder anesthesie. Ernstig overschrijdend is niet voorgekomen.

Wat gebeurt er met dieren na de proef?

De meeste dieren sterven of worden gedood voor de proef (87,4%). Op deze manier kunnen we hun weefsels en organen onderzoeken. 12,6% van de proefdieren blijft na het experiment in leven. Deze dieren worden ingezet voor een volgende proef of teruggebracht naar de stal of boerderij waar ze vandaan komen.

Wat zegt de Nederlandse wet over dierproeven?

De overheid vindt dat dierproeven alleen gedaan mogen worden als daarvoor goede en duidelijk omschreven redenen zijn en als er geen alternatief mogelijk is. Regels die met dierproeven te maken hebben staan in de Wet op de dierproeven. Deze wet beschermt het welzijn van dieren, geeft richtlijnen voor proeven en regelt wie dierproeven mogen uitvoeren.

Hebben mensen het recht om proeven op dieren te doen?

Er zijn mensen die het gebruiken van dieren, voor welk doel dan ook, afwijzen. Dat is een te respecteren standpunt. Anderen vinden het gebruik van dieren onder voorwaarden aanvaardbaar. 

De Verklaring van Helsinki, die in 1964 is aanvaard door de 18e World Medical Assembly stelt dat medisch onderzoek op mensen gebaseerd moet zijn op gedegen laboratoriumonderzoek en dierexperimenteel onderzoek. Internationale en nationale overheden stellen dierproeven, onder strikte voorwaarden, daarom wettelijk verplicht voordat geneesmiddelen, vaccins of andere medische stoffen bij mensen mogen worden toegepast.

Zijn resultaten van dierproeven wel geldig voor mensen?

Mens en dier hebben grote anatomische, fysiologische en genetische overeenkomsten. Daarom geven dierproeven belangrijke aanwijzingen over het effect dat bij mensen te verwachten valt. Het is een groot misverstand dat dierproeven worden gedaan om de werking en bijwerkingen van een nieuw medicijn bij mensen te testen. Dit kunnen we namelijk alleen onderzoeken door mensen daadwerkelijk het medicijn te laten gebruiken. Dierproeven doen we uitsluitend om de veiligheid van het medicijn te bepalen; bijvoorbeeld of het niet giftig of kankerverwekkend is.

Kunnen we proefdieren vervangen?

Er wordt veel onderzoek gedaan naar alternatieven voor experimenten met proefdieren. Indien vaststaat dat een proefdiervrije methode net zo betrouwbaar en effectief is als een dierproef, mag de dierproef niet langer worden gedaan.