Portfolio: Nieuwsberichten

Prijs voor inzet systematisch literatuuronderzoek ter verhoging kwaliteit proefdieronderzoek

7 juni 2017

Onderzoeksgroep SYRCLE (SYstematic Review Center for Laboratory animal Experimentation) kreeg de Cochrane-REWARD prijs voor de inzet van systematic reviews om de kwaliteit van proefdieronderzoek te verhogen. Op die manier verwacht SYRCLE verspilling in wetenschappelijk onderzoek terug te dringen. De prijs is op 30 mei uitgereikt tijdens de vijfde wereldconferentie over wetenschappelijke integriteit in Amsterdam.

SYRCLE onderzoekt de toepassing van systematic reviews in proefdieronderzoek. Met een systematic review wordt op transparante wijze de literatuur van eerder uitgevoerde studies geanalyseerd om zo tot nieuwe inzichten te komen, zonder hiervoor nieuwe dierproeven te hoeven doen. Hierdoor komt bestaande en ontbrekende kennis beter in beeld en wordt dubbel onderzoek voorkomen.

Cochrane is een internationale organisatie die zich inzet voor betere bewijsvoering in de medische wetenschappen en gezondheidszorg. Oorspronkelijk lag de nadruk op mensgebonden onderzoek, maar de laatste tijd neemt de aandacht voor proefdieronderzoek toe. De REWARD-campagne is vanuit tijdschrift The Lancet gestart om verspilling in de wetenschap tegen te gaan.

Om de implementatie van systematisch literatuuronderzoek zo goed mogelijk te laten verlopen, ontwikkelde SYRCLE onderwijsprogramma’s. Zo hoopt de onderzoeksgroep de tekortkomingen in de rapportage over dierstudies te ondervangen en onderzoekers ertoe te bewegen niet alleen interessante effecten, maar ook het uitblijven hiervan, wetenschappelijk te publiceren.

Promotie
Eerder die maand promoveerde SYRCLE-onderzoeker Judith van Luijk (Radboudumc) met haar proefschrift over verantwoord proefdiergebruik waarin de inzet van systematic reviews centraal stond. Zij stelt dat de methode een krachtige aanvulling is op het bestaande 3V-beleid (vervangen, verminderen en verfijnen). Bij het mensgebonden onderzoek (studies met proefpersonen en patiënten), hebben systematic reviews geleid tot sterke verbetering van de onderzoekskwaliteit.

De promovenda onderzocht de bijdrage van het 3V-principe aan verantwoord proefdiergebruik. Ook keek ze naar de wetenschappelijke kwaliteit van Nederlands proefdieronderzoek. Uit haar onderzoek komt naar voren dat onderzoekers wel bekend zijn met het 3V-beleid, maar dat de praktijk weerbarstig is. Het ontbreekt vaak aan vaardigheden en middelen om de principes goed te implementeren. “Er zijn andere strategieën nodig om verantwoord diergebruik te waarborgen” aldus Judith van Luijk.

Aanbevelingen
Binnen het proefdieronderzoek zou, net als bij het mensgebonden onderzoek (studies met proefpersonen en patiënten), de methode van systematic reviews meer toegepast moeten worden. Dat heeft daar geleid tot grote verbetering van de onderzoekskwaliteit. Dat effect hoopt Van Luijk ook te bereiken bij het proefdieronderzoek.

Om de implementatie van systematisch literatuuronderzoek zo goed mogelijk te laten verlopen ontwikkelde SYRCLE, de onderzoeksgroep van Van Luijk, onderwijsprogramma’s. Zo hopen ze de tekortkomingen in de rapportage over dierstudies te ondervangen en onderzoekers uit te nodigen om niet alleen interessante effecten, maar ook het uitblijven daarvan, wetenschappelijk te publiceren.