Portfolio: Hoofdgroepen

Proefdiervrij onderzoeken: testen op mini-darmen

16 februari 2018

Onderzoekster Katja Wolthers, arts, microbioloog en viroloog, heeft  € 200.000,- subsidie ontvangen om met een proefdiervrij onderzoek aan de gang te gaan. Katja kreeg de subsidie van ZonMW, de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. Het geldbedrag is bestemd voor haar onderzoek: ‘Virus Research in human models: let’s show some guts!’ Het is een samenwerkingsverband tussen de afdelingen Medische Microbiologie en Kindergeneeskunde van het AMC, de Afdeling Veterinaire Virologie van de UU, de Katholieke Universiteit Leuven en het Utrechtse Hubrecht Instituut.

Om virussen te kunnen bestuderen, heb je doorgaans proefdieren nodig. Vanwege de vele nadelen daaraan, willen onderzoekers dieren vervangen door organoïden. Een organoïde is een uit stamcellen gekweekt ‘mini-orgaan’. Uit bijvoorbeeld darmcellen wordt een minuscuul darmpje gekweekt dat precies zo functioneert en net zo reageert als de darm in het menselijk lichaam.

Wolthers werkt al tijden samen met kinderarts, infectioloog en immunoloog Dasja Pajkrt, die gespecialiseerd is in besmettelijke ziekten. Er zijn honderden virussen en veel virusfamilies waarvan ook nog een deel onbekend is en waar men veel nog niet van weet.

Als het onderzoek met organoïden voldoet aan de verwachtingen, zal niet alleen de patiënt baat hebben bij de resultaten. Een tweede voordele is namelijk dat er minder dieproeven nodig zijn bij virusonderzoek. Wolthers zelf heeft nooit eerder met proefdieren gewerkt, omdat het voor haar onderzoek geen goede modellen zijn.

Wolthers: “Vooral darmcellen blijken zeer geschikt voor het kweken van organoïden. Je oogst de stamcellen uit de bochtjes in de darmen. Die stamcellen maken zelf cellen in de juiste samenstelling. Het zou ook fijn zijn als we erin zouden slagen om longen te reproduceren. Levercellen opkweken blijkt moeilijk; hersencellen kunnen al wel, maar dat doen wij nog niet. Dit is echt pionieren.”

Bron: AMC Magazine Focus